اعضای کمیسیون حملونقل اتاق تهران در نشست سیزدهم این کمیسیون، گلوگاههای حملو نقل کالا و همچنین وضعیت انتقال کانتینرهای متوقفشده در بنادر را با حضور نمایندگانی از دولت، مجلس و بازیگران بخشهای مختلف صنعت حملونقل بررسی کرده و بر ضرورت بهرهگیری از کنوانسیونهای بینالمللی نظیر تیر،کاهش بوروکراسیهای اداری، بازنگری در قوانین و مقررات از جمله قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و شناخت و بهرهگیری از ظرفیت مسیرهای جایگزین ترانزیتی تاکید کردند.
سیزدهمین نشست کمیسیون حملونقل اتاق تهران با محوریت تبادلنظر درباره وضعیت و چالشهای انتقال کانتینرهای متوقفشده در بنادر کراچی، جبلعلی، ناواشیوا و سایر بنادر مرتبط با حضور، عباس صوفی نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی و حمید محلهای مدیرکل دفتر آماد و خدمات بازرگانیa وزارت صمت، برگزار شد.
در ابتدای این نشست، پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران ضمن اشاره به چالشهایی که در دوران جنگ تحمیلی سوم در این حوزه ایجاد شده است، به نقشآفرینی حداکثری فعالان اقتصادی و تقویت کریدورها اشاره کرد و از ضرورت هماهنگی بیشتر میان دولت و بخشخصوصی و نیز اصلاح برخی رویههای اجرایی سخن گفت.
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران با اشاره به تنشها و تحولات منطقه در ماههای اخیر، ارائه راهکارهایی برای رفع چالشهای لجستیکی بهخصوص در زمینه کانتینرهای متوقفشده را ضروری خواند و اعلام کرد که بهکوشش این کمیسیون، اقداماتی برای تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیتی و جایگزینی بنادر پاکستان صورت پذیرفته است.
رفع چالشهای ترانزیتی از طریق مسیرهای جایگزین
احسان ملکزاده، رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران، بهرهگیری از کنوانسیونهای بینالمللی را در تسریع فرایندها و رفع چالشهای این حوزه موثر دانست و از تشکیل یک کمیته بحران برای تامین کالاهای اساسی خبر داد. ملکزاده گفت: بخشی از کالاها از مسیرهای جایگزین وارد کشور شده تا مشکلی در تامین کالاها و جابهجایی وجود نداشته است. با این حال، مشکلاتی همچون ابهام در دستورالعملهای اجرایی، محدودیتهای اعمالشده از سوی برخی کشورها و عدم اجرای کامل کنوانسیونهای بینالمللی مانند کارنهتیر، همچنان پابرجاست.
او بر این باور است که برای ایجاد رقابت در قیمتگذاری و تسهیل جابهجایی و ترانزیت کالا لازم است مشکلات و مسائل مربوط به بیمه، مالیات و تعدد سامانهها برطرف شوند.
رشد هزینههای حملونقل؛ گلوگاه صنعت لجستیک
در ادامه این نشست، مسعود پلمه، دبیرکل انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران نسبت به افزایش هزینههای حملونقل و نرخ کرایه حمل کانتینرها پس از تنشهای منطقه ابراز نگرانی کرد. او با اشاره به ضرورت توجه به مدیریت بهینه ریسک و بررسی مشکلات مربوط به بیمه، گمرک و افزایش نرخها در صنعت لجستیک، نبود ارتباطات تجاری منسجم، مشکلات اجرایی در برخی بنادر کشور و برخوردهای جزیرهای را از جمله چالشهای ایجادشده پس از جنگ تحمیلی سوم عنوان کرد.
به گفته او، افزایش هزینهها تاثیر مستقیمی بر قیمت تمامشده کالاها میگذارد و مدیریت ریسک را برای فعالان اقتصادی دشوار میکند. همچنین مشکلاتی که برای سامانههای گمرکی در پی اختلال در ارتباطات ایجاد شده، فعالان اقتصادی را ناچار به بازگشت به فرآیندهای کاغذی کرده و این امر، سرعت تجارت را کاهش داده است.
مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران نیز گزارشی از وضعیت حملونقل هوایی ارائه کرد و توضیح داد: شرکتهای فعال در حوزه حملونقل هوایی بیشترین آسیب را در جنگ اخیر متحمل شدهاند. کاهش پروازها، محدودیت زمانی، کمبود سوخت و افزایش هزینههای بیمه برخی از مشکلات این بخش بهشمار میروند. او گفت: با وجود توقف موقت ورود نقدینگی به شرکتهای هواپیمایی و سایر مسائلی که در حوزه حملونقل هوایی وجود دارد، اکنون بسیاری از فرودگاههای کشور به روال عادی بازگشتهاند و پروازهای داخلی و خارجی در حال انجام هستند.
ضرورت تابآوری صنایع و تقویت نقدینگی
سهراب کارگر، رئیس انجمن ملی پخش ایران به تابآوری حوزه حملونقل و نقش صنعت پخش در تامین کالاهای اساسی در دوران جنگ تحمیلی سوم اشاره کرد و به تشریح وضعیت توزیع کالاهای تندمصرف (FMCG) در کشور و بهویژه استانهای مهمانپذیر پرداخت. او همچنین بر لزوم تقویت نقدینگی و استفاده بهینه از ظرفیت این صنعت تاکید کرد و گفت که رفع گلوگاهها و تمرکززدایی سبب بهبود چرخه تامین و توزیع میشود.
محمد عیقرلو، دبیر فدراسیون حملونقل با تاکید بر نقش مراکز لجستیک در جابهجایی کالا و ترانزیت گفت: ساخت مراکز لجستیکی از اهمیت ویژهای برخوردار است و ضرورت دارد که در دوران پساجنگ مراکز لجستیک و بنادر تقویت شده و ظرفیت مسیرهای جایگزین سنجیده شود.
بهنام فرامرزیان، مشاور کمیسیون حملونقل اتاق تهران با اشاره به حجم بالای کانتینرهای متوقفشده ایرانی در بندر جبلعلی، خواستار بهرهگیری از رویههای ترانزیت از طریق کنوانسیونهای جهانی از جمله کنوانسیون تیر شد.
فرامرزیان افزود: شرایط استفاده از رویه ترانزیت برای حمل کالاهای ایرانی از بنادر کشورهای همسایه فراهم شده و عملیات ترانزیت از طریق این مسیرها بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی در جریان است. امکان حمل کالاهای ایرانی از بنادر پاکستان نیز طبق رویه تیر ممکن شده اما تسریع در آن نیاز به رایزنیهای بیشتر دارد.
فرامرزیان با بیان اینکه«ابهام در مقررات و نبود رویههای شفاف، فرایند ترانزیت را با چالش مواجه میکند» ادامه داد: ضرورت دارد یک بازنگری فوری در قوانین حوزه ترانزیت صورت پذیرد تا ابهامی در دستورالعملها، فرایندها و عملیات ترانزیت وجود نداشته باشد. توسعه ناوگان داخلی از دیگر موضوعاتی بود که فرامرزیان بر آن تاکید کرد.
مراد نعمتی زرگران، رایزن بازرگانی ایران در پاکستان نیز توضیحاتی را درباره پیوستن این کشور به کنوانسیون تیر ارائه کرد و با بیان اینکه این کشور از سال ۲۰۰۸ عضو کنوانسیون تیر شده اما دستورالعمل اجرایی آن همچنان تصویب نشده است، خاطرنشان کرد: پس از مشکلاتی که برای توقف کانتینرها در بندر جبلعلی ایجاد شد، به درخواست بخشخصوصی گفتوگوهایی با مسئولین پاکستان درباره استفاده از مسیر ترانزیتی پاکستان با بهرهگیری از قوانین کنوانسیون تیر انجام شد، در حال حاضر مشکلی برای حملونقل کالاهای ایرانی از این مسیر وجود ندارد اما مسائلی چون استانداردسازی و امنیت جابهجایی کالا در دست بررسی است.
در ادامه این نشست، پدرام امیری، عضو هیئتمدیره انجمن حملونقل بینالمللی ایران به افزایش قیمت هزینه حملونقل و مسئله پروانه ورود موقت کانتینرها اشاره کرد و خواستار حذف بروکراسیهای زائد در شرایط اضطرار، ایجاد راهکارهای نوین لجستیکی، بهبود فرایندهای گمرکی و ارزیابی ظرفیت مسیرهای جایگزین شد.
لزوم اصلاح سیاستها و تقویت نقش بخشخصوصی
بهمن عشقی، مشاور عالی رئیس اتاق تهران در سیزدهمین نشست کمیسیون حملونقل اتاق تهران از ضرورت اجرای صحیح مقررات حوزه کارنهتیر سخن گفت و خواستار پرهیز از اقدامات جزیرهای و موازیکاری شد.
عشقی، هماهنگی با سازمانهای مختلف، بهرهگیری از ظرفیت کشورهای اوراسیا، دوری از انحصارگرایی و بهبود فرایندهای مرتبط با صادرات را برای حل چالشهای موجود راهگشا دانست و با انتقاد از مداخلات غیرکارآمد از سوی سازمانهای اجرایی، خواستار کاهش بوروکراسیهای اداری و افزایش نقش بخشخصوصی در تصمیمسازیها بهویژه در حوزه حملونقل شد.
مشاور عالی رئیس اتاق تهران در ادامه گفت: برای آنکه روند تامین کالا در کشور تسهیل شود باید برخی قوانین محدودکننده مثل قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، بهصورت موقت تعلیق شوند. در شرایط بحرانی نباید از ظرفیت کشورهای منطقه نظیر پاکستان، عراق، ترکیه، قزاقستان و دیگر کشورهای منطقه اوراسیا که میتوانند به توسعه ترانزیت کمک کنند و جایگزینی برای بنادر جنوبی در شرایط فعلی باشند، غافل شد.
تقویت همکاریهای دولت و بخشخصوصی در حوزه حملونقل
حمید محلهای، مدیرکل دفتر آماد و خدمات بازرگانی وزارت صمت در بخش دیگری از این نشست، نقش همکاری و همبستگی میان سازمانهای دولتی و فعالان اقتصادی بخشخصوصی را در تامین و توزیع مواد اولیه و کالاهای اساسی کلیدی خواند و گفت: معاونت توسعه بازرگانی وزارت صمت همواره بهدنبال همکاری بین نهادی است و ارتباطات موثری با بخشخصوصی دارد. در عین حال، توسعه بنادر و تامین و توزیع کالاها از طریق مسیرهای جایگزین نیز در حال بررسی است.
عباس صوفی، نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس در پایان این نشست با قدردانی از بخشخصوصی برای نقشآفرینی در تامین و توزیع کالا بر ضرورت هماهنگی میان دولت، مجلس و فعالان اقتصادی تاکید کرد. او افزود: تقویت زیرساختهای لجستیکی برای جلوگیری از بروز مشکلات معیشتی مردم ضروری است و باید از فرصتهای ایجادشده در بحران برای اصلاح ساختارها استفاده کرد.
بهگفته صوفی، تحول در اقتصاد دریامحور، تقویت مسیرهای جایگزین، تقویت نقش بخشخصوصی، بهرهگیری از ظرفیت ترانزیتی کشورهای همسایه، بازدید میدانی از بنادر و رصد پتانسیلها، حذف بوروکراسیها بهویژه در بحرانها و رفع گلوگاههای اجرایی و تسهیل فرایندها، راهکارهای اصلی عبور از چالشهای فعلی صنعت حملونقل و ترانزیت کالا هستند و کمیسیون عمران مجلس نیز به سهم خود برای تحقق این موارد تلاش خواهد کرد.
