در شرایطی که جنگ، تحریم و تنشهای منطقهای مسیرهای سنتی تجارت را با اختلال مواجه کرده، فعالان صنعت حملونقل در تلاشاند با طراحی کریدورهای جایگزین، از توقف زنجیره تأمین کشور جلوگیری کنند. نادر تیموری، مدیرعامل شرکت توسن بار فرابر، در گفتوگو با ماهنامه صنعت حملونقل از آخرین وضعیت کالاهای رسوبشده در بنادر منطقه، افزایش هزینههای حمل و نقش چابهار و عمان در مدیریت بحران میگوید.
در ابتدای گفتوگو، لطفاً درباره تاریخچه فعالیت و حوزه کاری شرکت توسن بار فرابر توضیح بفرمایید.
نادر تیموری: ابتدا از مجموعه ماهنامه صنعت حملونقل بابت برگزاری این گفتوگو تشکر میکنم و امیدوارم این مصاحبه بتواند در شرایط فعلی برای فعالان حوزه تجارت و لجستیک مفید واقع شود.
شرکت توسن بار فرابر از سال ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرده و دارای مجوزهای حملونقل جادهای، دریایی و هوایی است. طی این سالها تلاش کردهایم با توسعه مستمر خدمات، سهم مؤثری در زنجیره تأمین و لجستیک کشور داشته باشیم.
در سالهای اخیر نیز علاوه بر حملونقل، در حوزه انبارداری و ایجاد زیرساختهای خدمات کامل لجستیکی ورود کردهایم تا بتوانیم خدمات جامعتری به صاحبان کالا ارائه دهیم.
با توجه به شرایط خاص منطقه و بحرانهای اخیر، بهویژه تحولات ناشی از جنگ، تلاش کردیم راهکارهایی طراحی کنیم تا کالاهایی که در کشورهای همسایه و بنادر منطقه دچار مشکل شدهاند، با کمترین هزینه و سریعترین زمان ممکن به کشور منتقل شوند و فشار هزینهای بر تجار و واردکنندگان کاهش یابد.
با توجه به شرایط جنگی حاکم بر منطقه و تغییر مسیرهای ترانزیتی، ارزیابی کارشناسی شما از وضعیت فعلی چیست؟ همچنین چه راهکارهایی برای مسیرهای جایگزین در نظر گرفته شده است؟
نادر تیموری: متأسفانه با آغاز درگیریها و تشدید تنشها در منطقه، بسیاری از صاحبان کالا و فعالان حوزه تجارت با مشکلات جدی مواجه شدند. بخشی از کالاهایی که مقصد نهایی آنها ایران بود، به دلایل ناشی از شرایط جنگی و محدودیتهای اعمالشده در حوزه خلیج فارس، به بنادر واسطه منتقل یا متوقف شدند.
یکی از مهمترین مشکلات، شرایط ایجادشده در بندر جبلعلی امارات بود. طبق کنوانسیونهای بینالمللی، شرکتهای کشتیرانی در شرایط بحرانی این اختیار را دارند که کالا را در نزدیکترین بندر امن تخلیه کرده و پایان عملیات حمل را اعلام کنند. همین موضوع باعث شد تعداد زیادی کانتینر متعلق به تجار ایرانی در بنادر جبلعلی و کراچی تخلیه شود.
طبیعتاً این وضعیت میتواند در آینده منجر به رسوب گسترده کالا شود؛ مگر اینکه تدابیر لازم از سوی دولتها و فعالان بخش خصوصی اتخاذ شود.
در چنین شرایطی، شرکتهای حملونقل بینالمللی ناچار شدند مسیرهای جایگزین طراحی کنند. یکی از راهکارهایی که ما عملیاتی کردیم، انتقال کالاها از بندر جبلعلی به کشور عمان و سپس حمل آنها از طریق بندر صحار به بنادر جنوبی ایران، بهویژه چابهار و بندرعباس بود.
بندر چابهار در شرایط فعلی اهمیت ویژهای پیدا کرده، زیرا خارج از محدوده تنگه هرمز قرار دارد و میتواند بهعنوان یکی از مسیرهای امن و راهبردی برای حمل کالا مورد استفاده قرار گیرد.
وضعیت کالاهایی که به بندر کراچی منتقل شدهاند به چه صورت است؟
نادر تیموری: متأسفانه بخشی از خطوط کشتیرانی تحت فشارهای سیاسی و محدودیتهای ایجادشده، کشتیها را مجبور به پهلوگیری در بندر کراچی کردند و همین موضوع باعث شد تعداد قابلتوجهی کانتینر در این بندر تخلیه شود.
در حال حاضر یکی از مشکلات اصلی، نبود زیرساختهای مناسب حملونقل بین ایران و پاکستان است؛ چه در حوزه جادهای و چه در بخش مرزی.
نبود امکانات کافی برای تخلیه و بارگیری، تفاوتهای ساختاری در سیستم حملونقل دو کشور، مشکلات مسیرهای مرزی و محدودیتهای جادهای باعث شده انتقال زمینی کالاها با دشواریهای زیادی همراه باشد.
در حال بررسی راهکارهایی هستیم که بتوانیم از طریق چارتر کشتی و حمل دریایی مستقیم، بخشی از این کالاها را از بندر کراچی به بنادر جنوبی ایران منتقل کنیم. مذاکرات و رایزنیهایی نیز با رایزن اقتصادی ایران در پاکستان، اتاق مشترک ایران و پاکستان و فعالان حوزه لجستیک در مناطق شرقی کشور در حال انجام است تا بتوانیم به یک راهکار پایدار و اجرایی برسیم.
در نهایت، سه مؤلفه «سرعت»، «امنیت» و «قیمت» برای ما اهمیت اساسی دارد و تمام تلاش مجموعه بر این است که میان این سه عامل تعادل ایجاد شود.
آیا هزینههای حملونقل در شرایط فعلی نسبت به قبل از جنگ افزایش چشمگیری داشته است؟
نادر تیموری: بله، متأسفانه افزایش هزینهها بسیار قابلتوجه بوده است. در حال حاضر هزینه خدمات حملونقل نسبت به قبل از بحران، حدود سه تا چهار برابر افزایش پیدا کرده و در برخی مسیرها حتی بیشتر از این میزان نیز مشاهده میشود.
برای مثال، در بندر کراچی علاوه بر مشکلات لجستیکی، موضوع بازگشت کانتینرهای خالی نیز مطرح است. شرکتهای مالک کانتینر تأکید دارند که کانتینرها باید مجدداً به کراچی بازگردانده شوند و این مسئله هزینههای مضاعفی را به صاحبان کالا تحمیل میکند.
واقعیت این است که اعداد و ارقام فعلی از شرایط نرمال فاصله زیادی دارد و فعالان اقتصادی تحت فشار سنگینی قرار گرفتهاند. امیدواریم با ورود جدیتر نهادهای دولتی و ایجاد هماهنگی بیشتر میان دستگاههای مرتبط، بتوان بخشی از این هزینهها را مدیریت کرد.
در پایان اگر نکته یا جمعبندی خاصی دارید، بفرمایید.
نادر تیموری: در پایان میخواهم خطاب به مدیران شرکتهای حملونقل و فعالان اقتصادی عرض کنم که امروز بیش از هر زمان دیگری به همدلی و همراهی نیاز داریم.
کسبوکارهایی که امروز فعال هستند، حاصل سالها تلاش، تجربه و زحمات نیروهای متخصصاند. به همین دلیل ضروری است مدیران مجموعهها در این شرایط سخت، با درک متقابل و مدیریت صحیح هزینهها، حمایت بیشتری از شرکتها و نیروی انسانی خود داشته باشند.
قطعاً این دوره نیز خواهد گذشت و تجارت، صادرات و واردات دوباره رونق خواهد گرفت. مهم این است که در این مقطع تاریخی بتوانیم با اتحاد، همفکری و همکاری از این بحران عبور کنیم.
امیدوارم در آینده نزدیک شاهد شرایطی باثباتتر و اتفاقات مثبت برای صنعت حملونقل و اقتصاد کشور باشیم.
